ردیف

واژه زیبای زبان  بیرجندی

معنی واژه بیرجندی به فارسی

1

اَجید

سرحال ، شاداب

2

اَخُوگَرْدْ

عجله کن

3

اَریک

لثه

4

اِسْپِلُونَکْ

سوت زدن

5

اِسْکَلْ

سوخته شده، زغال

6

اُسول

رقصیدن

7

اِشْتُوْ

عجله

8

اَفتُو

آفتاب

9

اِلَبَتْ

اختیار

10

اَلَخُ بَلَخُ

بلاتکلیف

11

اَلِده

درگیر کردن

12

اَلوبُخَرا

آلو سیاه خشک شده

13

اَلَ

 حرف ندای تعجب

14

اِنْدِر

ناتنی

15

اِنْگِزْ

تلنگر، حرکت

16

اِنْگَمُنُو

تمام بدن

17

اوسوشو

برو کنار

18

ایوَرْ

این طرف

19

بَپیر

بابابزرگ

20

بِسْتُو

خریدکن،چیزی بگیر

21

بُقْلَوِه

نوعی تنبیه کردن

22

بَلا

بالا

23

بُنْ

استخوان

24

بَنْجُو

بادمجان

25

بُنْکِه

ظرف آب ،بطری

26

پارسال

سال پیش

27

پَتیر

نوعی نان محلی

28

پَرِنِه

پریروز

29

پِرِه

پیراهن

30

پِسْتیک

نیشکون، نوعی تنبیه

31

پُشتارِمی

پیش صحن

32

پُشْدَستی

بشقاب

33

پَفْتَلْ

بیهوده ،بدردنخور،آشغال

34

پَکیزه

تمیز

35

پَلار

 

ریختن چیزی

36

پَلِزْ

خیارو هندوانه

37

پَیْ گُدار

پشت کوه و دره

38

پیز

صورت

39

پَیی

پایین

40

تاس

کاسه

41

تَخُلْگْ

کمی تلخ

42

تَریکا

خود بیرجند یها بهتر می دونند

43

تِلْ تِلْ

صحبت بیهوده و زیاد

44

تُلُپَسْ(تَلَپَسْ)

حرف ندا

45

تِلِکَسْتْ

حرف ندای شکستن

46

تَلَگْبار

تلبکار

47

تِلِنْگْ

هل دادن

48

تَمُو

شلوار

49

تِنْگْ طلا

خوب وتندرست،عالی

50

جُنِوار

توان، قدرت

51

جُوزْ

گردو

52

چپی گری

شلوغ کردن،فزولی

53

چرخ زدن

جستجو کردن

54

چَغوک

گنجشک

55

چَیی

چای

56

خُسُرْ

پدر زن

57

خُسُرْبَره (خُسُروَره)

برادر زن

58

خَش

مادر زن

59

خُلِ اَتِش

شرور ،خیلی فزول

60

خَلا

توالت

61

خِلَشِه

خار

62

خَلو

دایی

63

دَپُر کردن

قفل کردن ، بستن

64

دَخُو

در حال خواب

65

دُرْباخ

سلامتی

66

دَرُدُو

اطراف

67

دِرِزْ

کمی خیس شدن

68

دِرِزْگیدن

لرزش ناشی از ترس و دلهره

69

دَکِشال

نوعی حمل کردن

70

دِلَنْگو

آویزان

71

دَلُنِه

سالن ورودی منزل

72

دُماق

بینی

73

دِنْدُو

دندان

74

دَنْگْ

مقدار(آب)

75

دوشینه

دیشب

76

دُول

سطل

77

دولَخ باد

طوفان ، بادشدید همراه گرد و غبار

78

دوودوو

خواهر

79

دیکُو

مغازه

80

رِز کردن

حمله ور شدن ، حمله کردن

81

رِسمُو

طناب

82

رَم

دلسوزی

83

شِرِنی

شیرینی

84

شِقْ

تیپ و قیافه

85

شِکَفْتِه

آبنبات ،نوعی قند

86

شَلْته

موج کوچکی از آب

87

شُنْدُو

خط شروع

88

شُنْگُلْ

انگشت

89

شُو

شب

90

شَیْنَکْ

پرنده شاهین

91

صُبْ پِکَه

سحر

92

طَقَرْچِه

نوعی ظرفی سخالی برای درست کردن غذا

93

طَیارِ

حرف ندای ابهام آمیز

94

عِنْدو

خارش

95

قَشُقْ

قاشق

96

قُلْ آمدن

بجوش آمدن

97

کُتِه

کتک

98

کُجِه

کجا

99

کَچی شیر

نوعی غذایی محلی

100

کَدو

کدامیک

101

کَرْبِلَیْ

کربلایی

102

کِرِه

به صرفه بودن

103

کِشْمُو

مزرعه کوچک ،زمین زراعتی

104

کَفْتَرْ

کبوتر

105

کفْگیربره

نوعی مَلاقه

114

کُکْ

کبک

106

کَلْپوره

نوعی داروی گیاهی برای دردشکم

107

کُلُمْبَه

چاق ، فربه ، سمین

108

کَلُو

بزرگ

109

کَلوخ

ریگ ازجنس خاک

110

کَله پُرْْبَدی

بیماری اُریُن

111

کَموک

مقداری کم

112

کَنْدال

حفره، چاه

113

کُندِرِشک

آرنج

115

کیک

کَکْ

116

گُرْجِه

گوجه فرنگی

117

گُشْنِه

گرسنه

118

گُمَیی

کم پیدایی

119

گوشَدار

گوش کن

120

لَخَبورگ

سوسمار

121

لََخْشُوک

لیز

122

لِفْتْ دادن

دیر کردن

123

لِنگْ

پا

124

لُو

لب

125

لُوچْ

لپ

126

مُ

من

127

مَتُو

شب مهتابی

128

مَجْمِه

سینی بزرگ

129

مَرِضا

محمدرضا

130

مُسْتَراب

توالت

131

مَسِیْ

محمدحسین

132

مُشَتِه

آرایشگر

133

مَعتَلْ

منتظر شدن

134

مَعْدَلی

محمدعلی

135

مُغْریبُنْگْ

صبح زود، سحرگاه

136

مِنَدَری خُو

می پنداری که

137

مُنْده

خسته،باقی ماندن

138

مورِشْکْ

مورچه

139

موسی کوتقی

نوعی پرنده شبیه کبوتر

140

مِه مِه

مامان

141

مَیُم

می خواهم

142

میُمْ

می آیم

143

مینی

می بینی

144

مَیِه دار

پولدار

145

مَیی

می خواهی

146

نَزِوال

ناسازگار

147

نِشْ

دهان

148

نَلی

تشک ، تخت خواب

149

نُماشُمْ

بعد ازظهر

150

نَموک

مقداری کم

151

نِمَیه

نمی خواد

152

نِمَیی

نمی خواهی

153

نَنِه

مامان

154

نُو

نان

155

وِرْ ورْ

صحبت زیاد

156

وَرْمالیدن

بالا زدن

157

وَشوریده

عاشق

158

هَمیدَم

الان

159

هُنِ

بگذار

160

هِنْدُنِه

هندوانه

161

هُنْْْشی

بنشین